So sánh vật liệu răng sứ: Zirconia, Lithium Disilicate (e.max) và Feldspathic

Zirconia là oxit gốm bền nhất trong nha khoa (800–1.300 MPa), phù hợp cầu răng dài và răng sau chịu lực. Lithium disilicate (IPS e.max, GC LiSi, Shofu Vintage LD) có độ bền 400–530 MPa nhưng độ trong và khả năng dán tốt hơn, là lựa chọn cân bằng cho răng trước và mão đơn lẻ. Sứ feldspathic có độ bền thấp nhất nhưng thẩm mỹ cao nhất, dùng cho veneer siêu mỏng và không mài. Bài viết này so sánh sáu dòng vật liệu đang được chế tác tại Khai Nguyên Dental Lab theo tiêu chí bác sĩ cần khi chỉ định.

Bảng so sánh nhanh

Độ bền uốn lấy theo datasheet của nhà sản xuất (3M, Ivoclar Vivadent, Dentsply Sirona, GC, Shofu) như ghi trên từng trang sản phẩm; độ dày tối thiểu là khuyến nghị chung, cần đối chiếu hướng dẫn sử dụng của từng dòng trước khi mài.

Ba điều cần hiểu về độ bền uốn

Thứ nhất, con số MPa đo trên mẫu chuẩn trong phòng thí nghiệm, không phải trên răng thật. Một mão e.max 470 MPa được dán đúng quy trình trên cùi răng còn nhiều mô có thể bền hơn một mão zirconia 1.300 MPa gắn bằng xi măng thường trên cùi ngắn. Kỹ thuật dán quyết định nhiều hơn vật liệu ở nhóm sứ thủy tinh.

Thứ hai, trong cùng nhóm zirconia, độ trong và độ bền đi ngược nhau. Zirconia 3Y-TZP (DD Bio, DMax Natura) đạt 1.300 MPa nhưng đục; zirconia 5Y (3M Lava Esthetic) trong hơn nhiều nhưng chỉ còn 800 MPa. Dòng đa lớp (Cercon, e.max ZirCAD Prime) ghép cả hai: 3Y ở vùng ngà, 5Y ở cạnh cắn, nên là lựa chọn “an toàn” khi bác sĩ chưa muốn đánh đổi.

Thứ ba, độ bền cao đồng nghĩa mài mòn răng đối diện nếu bề mặt không được đánh bóng đúng. Zirconia nguyên khối bắt buộc phải đánh bóng kỹ sau khi mài chỉnh khớp cắn; lithium disilicate và feldspathic thân thiện với men răng đối diện hơn.

Khuyến nghị theo loại ca

Răng trước đơn lẻ (mão hoặc veneer)

Ưu tiên lithium disilicate (IPS e.max Press hoặc GC LiSi Press) khi cần che màu nhẹ và độ trong tự nhiên; feldspathic khi răng thật còn tốt và cần veneer siêu mỏng; zirconia đa lớp khi cùi răng đổi màu nặng hoặc có chốt kim loại. Khuyến nghị của Khai Nguyên: gửi ảnh cùi răng và màu răng kế cận kèm ca, chúng tôi sẽ tư vấn mức độ mờ (HT/MT/LT) phù hợp. Xem thêm mài sửa soạn cho mão veneer.

Răng sau và cầu răng

Mão đơn lẻ răng cối: zirconia đa lớp hoặc e.max CAD đều được; cầu 3 đơn vị trở lên vùng răng cối: zirconia 3Y hoặc đa lớp. Không dùng lithium disilicate cho cầu răng cối, không dùng feldspathic cho răng sau. Khuyến nghị: với bệnh nhân nghiến răng, chọn zirconia 3Y nguyên khối, đánh bóng thay vì glaze bề mặt nhai. Xem inlay, onlay, overlay cho các ca bảo tồn mô răng.

Phục hình trên implant

Mão đơn lẻ trên implant: zirconia đa lớp hoặc e.max trên khung cùi titan; cầu và phục hình toàn hàm: zirconia 3Y trên Ti-base hoặc thanh bar. Khuyến nghị: cung cấp hệ thống implant và loại scan body khi gửi ca. Xem cầu, mão trên implant và cách chọn abutment.

Veneer không mài hoặc mài tối thiểu

Feldspathic là lựa chọn duy nhất đạt độ dày 0,2–0,3 mm mà vẫn giữ hiệu ứng tự nhiên; e.max Press có thể ép mỏng tới 0,3 mm khi cần che màu tốt hơn. Khuyến nghị: chụp ảnh với bảng so màu và ảnh nụ cười toàn khuôn mặt để kỹ thuật viên phòng sứ dựng hình thái.

Bệnh nhân nghiến răng hoặc khớp cắn nặng

Zirconia 3Y nguyên khối cho răng sau, zirconia đa lớp cho răng trước; tránh feldspathic và cân nhắc máng ổn định hàm sau khi gắn phục hình.

Cách chọn nhanh

• Cần bền nhất, cầu dài, răng sau: zirconia 3Y (DD Bio, DMax Natura).
• Cần cân bằng bền và đẹp, nguyên khối cả hàm: zirconia đa lớp (Cercon, e.max ZirCAD Prime) hoặc 3M Lava Esthetic cho vùng thẩm mỹ.
• Răng trước, mão đơn lẻ, inlay/onlay, veneer thông thường: lithium disilicate (e.max, GC LiSi, Vintage LD).
• Veneer siêu mỏng, non-prep: feldspathic.

Chưa chắc vật liệu cho ca của mình? Gửi scan hoặc ảnh ca qua quy trình đặt hàng, hotline 0902 945 585, kỹ thuật viên của Khai Nguyên sẽ đề xuất trước khi vào sản xuất. Mọi phục hình đều thuộc chính sách bảo hành từ 6 tháng đến 15 năm tuỳ vật liệu.

Câu hỏi thường gặp khi chọn vật liệu

Zirconia có làm mòn răng đối diện không?

Zirconia được đánh bóng đúng mòn răng đối diện ít hơn sứ đắp truyền thống. Vấn đề chỉ xuất hiện khi bề mặt nhai bị mài chỉnh khớp cắn tại ghế mà không đánh bóng lại. Với bệnh nhân nghiến răng, chúng tôi khuyến nghị đánh bóng bề mặt nhai thay vì glaze.

Nên chọn e.max Press hay e.max CAD?

Cùng là lithium disilicate của Ivoclar. Bản Press (470 MPa) ép từ thỏi, thích hợp veneer mỏng và mão cần nhiều mức độ mờ; bản CAD (530 MPa) phay từ block, thích hợp inlay/onlay và mão có hình thái chuẩn, thời gian gia công ngắn hơn. Với răng trước cần đắp sứ cắt lưng, chúng tôi thường dùng bản Press.

Zirconia đa lớp khác zirconia thường thế nào?

Phôi đa lớp (Cercon, IPS e.max ZirCAD Prime) có vùng ngà bằng 3Y-TZP bền cao và vùng cạnh cắn bằng 5Y trong hơn, chuyển màu dần từ cổ răng tới cạnh cắn. Kết quả là mão nguyên khối trông tự nhiên hơn phôi đơn lớp mà không cần đắp sứ.

Veneer feldspathic có bền không?

Độ bền uốn của feldspathic thấp nhất trong bảng, nhưng khi được dán bằng composite resin trên men răng còn nhiều, veneer feldspathic mỏng 0,3 mm vẫn có tuổi thọ lâu dài trong các nghiên cứu dài hạn. Điều kiện là răng thật còn men, khớp cắn không quá nặng và kỹ thuật dán đúng.

Bác sĩ cần gửi gì để labo tư vấn vật liệu?

File scan hoặc mẫu hàm, ảnh cùi răng và răng kế cận kèm bảng so màu, thông tin khớp cắn hoặc thói quen nghiến răng, và mong muốn thẩm mỹ của bệnh nhân. Với implant, cần thêm hệ thống implant và scan body. Kỹ thuật viên sẽ đề xuất vật liệu và mức độ mờ trước khi sản xuất.

Đọc sâu hơn: so sánh ba dòng sứ ép lithium disilicate và zirconia 3Y-TZP và 5Y-PSZ khác nhau ở đâu.