Inlay, Onlay, Overlay sứ e.max

Onlay sứ, inlay và overlay là miếng phục hình được chế tác tại labo, tái tạo răng sâu hoặc hư tổn mà không cần bọc mão toàn phần, giữ lại nhiều mô răng thật.

Vật liệu thường dùng là sứ lithium disilicate (IPS e.max Press, e.max CAD, GC LiSi Press), dán dính lên răng. Phù hợp nhất cho những răng sâu hoặc tổn thương nhiều nhưng chưa cần bọc mão.

Khi nào chọn inlay, onlay hay overlay

Ba dạng này cùng là phục hồi gián tiếp dán dính cho răng sau, khác nhau ở phần răng được thay:

• Inlay: nằm trong xoang, không phủ múi. Dùng khi thành xoang còn đủ dày.
• Onlay: phủ một hoặc vài múi. Dùng khi có múi yếu hoặc thành mỏng cần được che phủ.
• Overlay: phủ toàn bộ mặt nhai nhưng vẫn giữ thành trục, thay cho mão toàn phần khi mô răng còn lại cho phép.

Lợi ích chính so với mão toàn phần là giữ lại mô răng lành. Điều kiện là còn men răng để dán và bệnh nhân không có thói quen nghiến răng nặng mà không mang máng. Nguyên tắc sửa soạn theo hình thái được trình bày trong bài phục hồi gián tiếp răng sau: chỉ định và kỹ thuật mài sửa soạn.

Vật liệu: e.max Press hay e.max CAD

Khai Nguyên làm inlay, onlay và overlay bằng sứ lithium disilicate. Cả IPS e.max Press và IPS e.max CAD có độ bền tương đương và đều dán bằng quy trình xoi mòn HF cộng silane. Khác nhau ở cách tạo hình:

• e.max Press đi qua bước làm sáp, kỹ thuật viên tạo múi rãnh và điểm tiếp xúc bằng tay trên mẫu. Hợp với xoang phức tạp, thành mỏng hoặc cần chỉnh khớp cắn tinh tế; có thể cắt lưng và đắp sứ khi cần chiều sâu màu.
• e.max CAD phay từ khối, nhanh và đồng nhất. Hợp với xoang có hình thể rõ ràng và khi cần rút ngắn thời gian.

Labo chọn theo hình thể xoang chứ không theo mặc định. Nếu bác sĩ đã có lựa chọn, xin ghi trên phiếu kèm lý do. GC Initial LiSi Press cũng dùng được cho nhóm ca này khi cần bề mặt đánh bóng nhanh.

Yêu cầu sửa soạn tối thiểu

Theo hướng dẫn sử dụng IPS e.max Press:

• Inlay: độ sâu xoang tối thiểu 1,0 mm, bề rộng eo tối thiểu 1,0 mm.
• Onlay và mão bán phần: chừa tối thiểu 1,0 mm ở vùng múi được phủ.
• Thành hộp bên hơi mở (khoảng 6°), bo tròn các góc trong để tránh tập trung ứng suất trong sứ.
• Bờ phục hình không nằm trên điểm chạm khớp trung tâm của răng đối diện.
• Không làm bờ vát mỏng (feather edge) hay rãnh cắt lát (slice-cut); hướng lắp rõ ràng, không có góc lẹm.

Xoang có góc lẹm buộc labo phải bù bằng lớp xi măng dày, làm giảm độ khít và tăng nguy cơ bong. Khi phát hiện góc lẹm hoặc thành quá mỏng, labo báo lại bác sĩ trước khi sản xuất thay vì tự bù bằng phục hình dày.

Gắn phục hình

Với IPS e.max, inlay, onlay và mão bán phần bắt buộc dán dính: xoi mòn mặt trong bằng HF, silane, rồi xi măng resin. Sau khi mài chỉnh khớp cắn tại ghế, cần đánh bóng lại vùng đã mài; bề mặt nhám sẽ bám màu và mài mòn răng đối diện. Xem thêm đánh bóng và nướng bóng khác nhau như thế nào.

Dữ liệu bác sĩ cần gửi

• File scan trong miệng (STL, PLY hoặc DCM) hoặc dấu silicone, có đủ bờ xoang.
• Scan hàm đối và khoá cắn. Inlay và onlay nằm trên mặt nhai nên khớp cắn quyết định tuổi thọ; thiếu hàm đối, labo chỉ đoán được điểm chạm.
• Màu răng và ảnh so màu có thanh màu, nhất là khi bờ phục hình nằm ở vùng nhìn thấy.
• Vật liệu mong muốn, nếu có, và ghi chú nghiến răng.

Cách xuất file từ từng máy scan có trong bài máy scan tương thích với labo.

Quy trình tại labo và thời gian

1. Kiểm tra xoang: hướng lắp, độ hở thành và bờ.
2. Thiết kế hình thể múi rãnh nối tiếp với phần men răng thật còn lại, không dùng thư viện răng mặc định cho vùng tiếp giáp.
3. Ép hoặc phay, rồi thử trên mẫu để kiểm tra hướng lắp và độ khít bờ.
4. Chỉnh tiếp xúc bên với răng kế cận, kiểm tra khớp cắn tĩnh và trượt trên giá khớp.
5. Tạo cấu trúc mặt nhai và đánh bóng cơ học, hạn chế glaze dày ở vùng chạm khớp.

Inlay, onlay và overlay lithium disilicate mất 2,5 ngày làm việc với 1–3 đơn vị (tới 4 ngày với ca nhiều đơn vị) tính từ khi file được xác nhận đạt; ca có cắt lưng đắp sứ mất 3–5 ngày. Mọi phục hình được bảo hành theo chính sách bảo hành chung của Khai Nguyên (6 tháng – 15 năm tuỳ vật liệu).

Ca thực tế tại Khai Nguyên

• Inlay, onlay và overlay sứ e.max, ưu tiên khít sát bờ và vùng chuyển tiếp
• Nâng khớp toàn hàm phối hợp veneer, onlay, mão và implant

Bác sĩ muốn trao đổi về một ca cụ thể, xin liên hệ Khai Nguyên hoặc gửi ca qua quy trình đặt hàng.

Số liệu sửa soạn lấy từ hướng dẫn sử dụng IPS e.max Press của Ivoclar. Bài viết dành cho bác sĩ và kỹ thuật viên tham khảo. Khai Nguyên Dental Lab chỉ chế tác phục hình theo chỉ định chuyên môn và không bán trực tiếp cho bệnh nhân.