Máng bảo vệ răng thể thao

Máng bảo vệ răng thể thao làm riêng theo mẫu hàm của từng vận động viên: ép chân không nhiều lớp để hấp thụ lực va chạm, độ dày 2–6 mm theo môn thể thao, màu và thiết kế riêng theo yêu cầu.

Máng thể thao Khai Nguyên

Máng bảo vệ răng thể thao che chắn răng, hàm và mô mềm trong miệng khi tập luyện và thi đấu. Máng được làm riêng theo mẫu hàm của từng vận động viên, từ người mới chơi đến vận động viên bán chuyên và chuyên nghiệp, nên ôm sát và giữ chắc hơn nhiều so với loại máng mua sẵn ngâm nước nóng rồi cắn định hình (boil-and-bite).

Cách chế tác

• Ép chân không nhiều lớp: máng được ép chân không ở nhiệt độ cao lên mẫu hàm, các lớp vật liệu ghép với nhau để tăng khả năng hấp thụ lực va chạm.
• Độ dày theo môn thể thao: từ 2 mm đến 6 mm, chọn theo cường độ va chạm của môn tập.
• Hoàn thiện thủ công: từng máng được mài và đánh bóng kỹ để bảo vệ tốt, đeo thoải mái và giữ chắc trong miệng.

Màu sắc và thiết kế riêng

Đội thiết kế của labo nhận màu yêu thích, logo đội, khẩu hiệu hay hình ảnh riêng và đưa vào lớp máng, để mỗi máng mang dấu ấn của người đeo.

Dữ liệu cần gửi

• Scan trong miệng (STL/PLY) hoặc dấu hàm trên; thêm hàm dưới nếu cần máng hai hàm.
• Khớp cắn, môn thể thao và mức độ va chạm, để labo chọn độ dày.
• Màu và thiết kế mong muốn (file logo, hình ảnh).
• Ghi chú: răng đang chỉnh nha, phục hình cố định, răng lung lay.

Để đặt máng cho vận động viên hoặc đội thể thao, xin liên hệ Khai Nguyên.

Khai Nguyên Dental Lab chế tác theo dữ liệu hàm do nha khoa cung cấp.

Máng làm riêng, máng ngâm nước nóng và máng mua sẵn

Academy for Sports Dentistry (ASD) đề nghị thay từ “máng bảo vệ” bằng “máng làm riêng vừa khít”, làm trên mẫu thạch cao hoặc mẫu số hoá của chính vận động viên, dưới sự giám sát của nha sĩ. FDI khuyến nghị máng làm riêng cho môn đối kháng và võ thuật, kể cả khi chỉ chơi thỉnh thoảng. ADA dẫn một tổng quan hệ thống năm 2019: người không đeo máng có nguy cơ chấn thương vùng miệng mặt cao hơn gấp đôi. ADA cũng dẫn một nghiên cứu năm 2002 trên 70.936 cầu thủ bóng rổ đại học: tỉ lệ chấn thương răng là 0,12/1.000 lượt tham gia ở nhóm đeo máng làm riêng và 0,67/1.000 ở nhóm không đeo. Bằng chứng về tác dụng giảm chấn động não thì chưa nhất quán.

Độ dày: con số từ hướng dẫn và nghiên cứu

• ASD: tối thiểu 3 mm ở vùng mặt nhai và mặt môi.
• Hiệp hội Nha khoa Thể thao châu Âu (EA4SD, 2025): mặt môi răng cửa giữa tối thiểu 3–4 mm (mức cao cho môn đối kháng nguy cơ cao), 1,5–2 mm trên bờ cắn, kéo dài ít nhất tới mặt xa răng cối lớn thứ nhất hàm trên. Máng nên ép nhiều lớp, có lớp mềm hấp thụ lực và lớp cứng phân tán lực.
• Thử nghiệm va đập với EVA (Shore A 80, con lắc 4,4 J, 3 m/s): lực truyền giảm khi máng dày hơn, nhưng mức cải thiện nhỏ dần khi vượt quá 4 mm. Nhóm tác giả cho rằng khoảng 4 mm là tối ưu, vì dày hơn thì khó đeo.
• Mỏng đi khi ép: máng ép áp lực giảm 36–38% độ dày tấm với máng một lớp và 32–34% với máng hai lớp. Tác giả khuyên dự trù hao hụt khoảng 50% ở các vùng quan trọng.

Theo brochure, máng Khai Nguyên có độ dày từ 2 đến 6 mm tuỳ cường độ va chạm của môn thể thao. Vì tấm nhựa mỏng đi khi ép, khi đặt hàng bác sĩ nên ghi môn thể thao, vị trí thi đấu và độ dày thành phẩm tối thiểu cần đạt ở mặt môi và mặt nhai; với môn đối kháng, các hướng dẫn trên đề nghị không dưới 3 mm.

Lấy dấu hoặc scan cho máng thể thao

• Chọn hàm: ASD khuyến nghị làm máng cho hàm nhô ra trước hơn. Hãy ghi rõ hàm cần làm.
• Vùng cần ghi lại: viền máng phía môi kéo về phía đáy hành lang, phía sau tới ít nhất răng cối lớn thứ nhất. Vì vậy dấu hoặc scan cần đủ ngách hành lang và mọi răng đã mọc.
• Khớp cắn: EA4SD yêu cầu lên giá khớp theo khớp cắn do nha sĩ ghi và chỉnh cho tiếp xúc cân bằng. Hãy gửi kèm bản ghi hoặc scan khớp cắn.
• Tình trạng đặc biệt: mất răng, implant và khí cụ chỉnh nha cần thiết kế riêng (EA4SD). ASD cũng yêu cầu đánh giá khớp cắn đang phát triển.

Cách xuất file từ từng máy scan: máy scan tương thích và định dạng file.

Thử máng, chăm sóc và thay mới

• Khi giao máng: nha sĩ kiểm tra độ giữ, mô mềm, phát âm, hơi thở và tiếp xúc khớp cắn cân bằng (EA4SD).
• Chăm sóc: rửa nước lạnh, làm sạch sau mỗi lần dùng bằng xà phòng trung tính và bàn chải mềm, cất khô trong hộp có lỗ thoáng, tránh nắng, không nhai máng (EA4SD).
• Thay mới: thay khi viền máng biến dạng hoặc sờn rách (EA4SD); cho nha sĩ kiểm tra định kỳ, ít nhất mỗi năm một lần (FDI).
• Trẻ em: FDI khuyến nghị đeo máng khi chơi môn đối kháng, đặc biệt từ khi răng cửa vĩnh viễn hàm trên đã mọc. ASD để nha sĩ quyết định tần suất kiểm tra, trong đó có tính đến tuổi.

Máng thể thao khác máng đeo ban đêm cho người nghiến răng; với chỉ định đó, xem máng ổn định hàm. Để đặt máng cho vận động viên hoặc cả đội, xem quy trình đặt hàng.

Nguồn: ADA, Athletic mouth protectors; ASD, A Properly Fitted Mouthguard (2024); FDI, Sports mouthguards (2022); Avgerinos và cs. (EA4SD), Dent Traumatol 2025;41:246–251; Westerman và cs., Dent Traumatol 2002;18:24–27; Tunc và cs., Dent Traumatol 2013;29:378–382.