Bài viết thuộc chuỗi “1001 câu hỏi vì sao tại labo” do đội ngũ kỹ thuật viên Khai Nguyên Dental Lab thực hiện, dành cho kỹ thuật viên trẻ và bác sĩ muốn hiểu quy trình hoàn thiện phục hình sứ. Tập đầu tiên phát trên Facebook của labo tháng 5/2026.
“Nướng bóng hay đánh bóng?” là câu hỏi mà kỹ thuật viên mới vào nghề hỏi nhiều nhất ở khâu hoàn thiện, và cũng là điều bác sĩ hay thắc mắc khi một mão sứ về tới ghế bóng “như gương” còn mão khác lại bóng dịu như răng thật. Hai kỹ thuật này cho ra bề mặt khác nhau về quang học, độ nhám và tuổi thọ, và không phải lúc nào cũng thay thế được cho nhau.
Hai kỹ thuật, hai loại bề mặt
| Nướng bóng (glaze) | Đánh bóng cơ học (polish) | |
|---|---|---|
| Cách làm | Phủ một lớp men thuỷ tinh mỏng (glaze paste hoặc glaze spray) rồi nướng ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ nướng sứ; lớp men chảy và làm phẳng bề mặt | Dùng mũi cao su, đĩa và bột đánh bóng (kim cương mịn, oxit nhôm) mài dần từ thô đến mịn cho tới khi bề mặt tự bóng |
| Bề mặt thu được | Rất bóng, đồng đều, có xu hướng “gương”; lớp men lấp đầy các vi cấu trúc nên texture bị làm mềm | Bóng dịu, giữ nguyên vân men và cấu trúc bề mặt kỹ thuật viên đã tạo; độ bóng thay đổi được theo vùng |
| Độ bền của độ bóng | Lớp men mỏng có thể mòn sau vài năm hoặc bị mất khi bác sĩ mài chỉnh khớp; vùng đã mài trở nên nhám | Độ bóng nằm trong chính khối sứ, mài chỉnh xong đánh bóng lại là phục hồi được |
| Ảnh hưởng tới răng đối diện | Bề mặt glaze mới rất nhẵn; nhưng glaze bị mòn lộ sứ nhám bên dưới có thể mài mòn men răng đối diện, nhất là với zirconia | Zirconia đánh bóng kỹ được xem là thân thiện với men răng đối diện hơn zirconia chỉ glaze |
| Thời gian | Nhanh, một lần nướng cho nhiều đơn vị | Tốn công, từng đơn vị và từng vùng |
Ảnh trên: Kỹ thuật viên Khai Nguyên đánh bóng cơ học một mão sứ: độ bóng được tạo trong khối sứ, không phụ thuộc lớp men phủ.
Khi nào dùng cách nào
Nướng bóng phù hợp khi
- Phục hình nhuộm màu nguyên khối ở răng sau, cần bề mặt kín và nhanh.
- Sau bước stain, vì stain cần một lần nướng để cố định và lớp glaze bảo vệ màu bên dưới.
- Bề mặt sứ đắp có nhiều lỗ li ti sau nướng cuối; glaze giúp làm kín.
Đánh bóng cơ học phù hợp khi
- Veneer và mão răng trước cần giữ cấu trúc bề mặt (vân dọc, gờ ngang, vùng phản chiếu) đã tạo bằng tay; glaze dày sẽ “xoá” các chi tiết này.
- Zirconia nguyên khối tiếp xúc trực tiếp với men răng đối diện; bề mặt zirconia đánh bóng mịn ít gây mòn hơn zirconia glaze bị mòn.
- Vùng mặt nhai và điểm chạm khớp, nơi bác sĩ có khả năng mài chỉnh khi gắn; sau khi mài, đánh bóng lại tại ghế phục hồi được độ bóng.
Kết hợp cả hai
Ở phần lớn ca thẩm mỹ tại Khai Nguyên, kỹ thuật viên dùng cách kết hợp: stain và nướng một lớp glaze rất mỏng để cố định màu, sau đó đánh bóng cơ học có chọn lọc để hạ độ bóng ở những vùng răng thật vốn không bóng (vùng cổ, giữa các vân men) và giữ bóng cao ở các vùng phản chiếu. Kết quả là bề mặt có “độ bóng theo vùng” như răng thật thay vì bóng đều một khối. Với ca toàn hàm zirconia đa lớp Aidite 3D Pro nguyên khối, quy trình gọn hơn: stain bằng bộ Biomic rồi nướng bóng, độ trong của phôi đa lớp đã lo phần hiệu ứng.
Ba lỗi thường gặp ở khâu hoàn thiện
- Glaze quá dày. Bề mặt bóng như thuỷ tinh, mất texture, và ở răng cửa tạo phản xạ ánh sáng phẳng khiến răng trông to hơn. Cách khắc phục: dùng lớp glaze mỏng hoặc bỏ glaze, chuyển sang đánh bóng.
- Đánh bóng bỏ bước. Nhảy từ mũi thô sang bột mịn để lại vết xước dài dưới bề mặt bóng, nhìn rõ dưới ánh sáng xiên. Cách khắc phục: đi đủ từng cấp độ hạt, kiểm tra dưới đèn xiên sau mỗi cấp.
- Bác sĩ mài chỉnh khớp rồi không đánh bóng lại. Vùng mài lộ sứ nhám, bám màu và mài mòn răng đối diện. Cách khắc phục: bộ đánh bóng sứ tại ghế theo đúng loại vật liệu, hoặc gửi lại labo nếu vùng mài lớn.
Điều bác sĩ có thể ghi trong phiếu
- “Bề mặt bóng dịu, giữ texture” cho răng trước; “bóng cao” cho răng sau nếu bệnh nhân thích.
- Vật liệu răng đối diện (men thật, sứ, composite) để labo chọn cách hoàn thiện ít gây mòn.
- Yêu cầu ảnh dưới ánh sáng xiên trước khi giao nếu muốn kiểm tra cấu trúc bề mặt.
Đọc thêm: ba bước hoàn thiện bề mặt veneer LiSi Press A1, chọn phôi zirconia theo ca. Gửi ca qua hotline 0902 945 585.
